Oględziny i przeglądy urządzeń w strefach Ex

Oględziny i przeglądy urządzeń powinny być zapisane w Instrukcji eksploatacji urządzeń w strefach zagrożenia wybuchem. Jaka jest pomiędzy nimi różnica i kiedy je wykonywać? Dowiesz się tego z lektury dzisiejszego artykułu.

Czym są oględziny urządzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem?

Oględziny urządzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem mają na celu szybką i ogólną ocenę ich stanu technicznego. Ich głównym zadaniem jest sprawdzenie, czy urządzenia i osprzęt elektryczny działają prawidłowo i nie stanowią zagrożenia. Polegają przede wszystkim na kontroli wzrokowej bez konieczności rozkręcania czy otwierania obudów. Niekiedy przy oględzinach wykorzystuje się dodatkowo zmysły słuchu i dotyku.

Oględziny powinny być przeprowadzane zgodnie z harmonogramem określonym w instrukcjach eksploatacji. Kontrolę wzrokową warto przeprowadzać regularnie, a najlepiej codziennie np. w połączeniu z codziennym obchodem instalacji. Pozostałe działania zależą od lokalnych warunków, czy kontrolę z wykorzystaniem dotyku i słuchu można przeprowadzić codziennie, czy np. podczas przestojów remontowych.

Co poddawać kontroli podczas oględzin?

Podczas oględzin należy zwrócić szczególną uwagę na stan przewodów i kabli, zwłaszcza elastycznych, które są bardziej narażone na uszkodzenia. W przypadku wykrycia uszkodzeń przewody powinny być natychmiast wymienione. Należy również ocenić stan obudów urządzeń elektrycznych i szaf, zwracając uwagę na zachowanie odpowiedniego stopnia szczelności IP, co jest kluczowe dla ochrony przed pyłem i wilgocią. Oględziny obejmują również odczyt wskazań zainstalowanej aparatury kontrolno-pomiarowej, co pozwala na szybką ocenę pracy urządzeń.

Dodatkowo szczególną uwagę trzeba poświęcić urządzeniom czasowo lub trwale wycofanym z użytku, aby odpowiednio zabezpieczyć ich przewody i kable za pomocą właściwych zacisków, obudów, uziemień i izolacji. W tym miejscu warto nawiązać do oferty dławnic kablowych HARDO, która obejmuje również pełne spektrum zaślepek. Nieużywane i jednocześnie niezaślepione wpusty kablowe są jednym z najczęstszych uchybień, które nasi inżynierowie diagnozują na terenie zakładów przemysłowych.

Oględziny podczas przestojów remontowych (a kiedy można to w trakcie normalnej pracy instalacji) można rozszerzyć o sprawdzenie działania zabezpieczeń i blokad, zarówno elektrycznych, jak i mechanicznych, sprawdzenie połączeń śrubowych, a także temperatury obudów, gdyż podwyższona temperatura może wskazywać na przegrzewanie się urządzeń.

Do innych elementów, które należy monitorować podczas oględzin, zaliczamy obserwację pracy łożysk i układów smarowania oraz działanie automatyki przemysłowej, w tym m.in. systemów wentylacji i innych systemów zabezpieczających, które wpływają na bezpieczeństwo eksploatacji.

Kiedy realizować przeglądy urządzeń elektrycznych w strefach Ex?

Zgodnie z normą PN-EN 60079-17-2014, nowe instalacje powinny być poddawane szczegółowej kontroli odbiorczej. W przypadku instalacji już eksploatowanych istotne jest określenie wstępnych odstępów czasu pomiędzy kontrolami oraz sukcesywne dążenie do stworzenia optymalnego harmonogramu przeglądów, który z jednej strony zapewni bezpieczeństwo, a z drugiej nie zakłóci ciągłości pracy zakładu. Warto zaznaczyć, że norma nie precyzuje częstotliwości przeprowadzania przeglądów, co pozwala na elastyczne podejście do tworzenia harmonogramu. Wyjątek stanowią urządzenia elektryczne ręczne i przenośne, które powinny być sprawdzane wzrokowo przed każdym użyciem oraz szczegółowo kontrolowane co najmniej raz na 12 miesięcy. W przypadkach, gdy urządzenie ma często otwierane obudowy, np. w celu dostępu do baterii, konieczne jest prowadzenie bardziej szczegółowych kontroli w cyklu nie dłuższym niż 6 miesięcy.

Co sprawdzać podczas przeglądu?

Przeglądy można przeprowadzać na miejscu, podczas przerwy remontowej, lub w warsztacie, w zależności od warunków technicznych i organizacyjnych. Kontrola powinna objąć także urządzenia współpracujące, które są zainstalowane poza strefami zagrożenia, ale mają bezpośredni wpływ na skuteczność zadziałania urządzeń w strefie.

W ramach przeglądu należy przeprowadzić różnorodne pomiary i badania eksploatacyjne, w tym szczegółowe pomiary ochronne. Sprawdzić należy stan zabezpieczeń przed wybuchem. Trzeba również poddać analizie połączenia przewodów i stan styków aparatury łączeniowej. Ważne jest też, aby ocenić stan części elektrycznych i elektronicznych wewnątrz obudów oraz stan przyłączeń przewodów w skrzynkach zaciskowych.

W strefach zagrożonych wybuchem pyłu dodatkowo sprawdzić należy stopień ochrony IP urządzeń. Ważne jest również przeprowadzenie badania temperatury powierzchni, na których może gromadzić się pył, aby uniknąć ryzyka zapłonu.

Niezależnie jednak, czy w zakładzie przemysłowym masz gazowe, czy pyłowe strefy zagrożenia wybuchem, wybierając urządzenia elektrotechniki przemysłowej zwróć uwagę nie tylko na certyfikaty ATEX / IECEx, ale także na odpowiedni stosunek jakości do ceny. Między innymi za sprawą HARDO, rynek zmienił się tak bardzo, że dostępne są już w przystępnej cenie urządzenia oferujące taką samą jakość wykonania, jaka była jeszcze niedawno możliwa do osiągnięcia tylko u liderów rynku. Sprawdź przykładowe rozwiązania HARDO:

Jak ewidencjonować przeglądy i naprawy urządzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem?

Po przeglądach należy usunąć wszelkie usterki i sporządzić protokół. Protokół powinien zawierać opis zakresu przeglądu, ocenę stanu technicznego urządzeń, oraz wnioski i zalecenia. Dokumentacja ta musi być przechowywana razem z techniczną dokumentacją urządzeń przez okres określony w instrukcjach eksploatacji. Działanie to jest kluczowe dla zapewnienia ciągłego nadzoru i utrzymania bezpieczeństwa instalacji.